Το PrEP, συντομογραφία για το Pre-Exposure Prophylaxis (δηλαδή προφύλαξη πριν την έκθεση), είναι ένα φάρμακο που έχει αλλάξει το παιχνίδι στην πρόληψη του HIV. Έχει προληπτική δράση στη μετάδοση του ιού, και συμβάλλει στη διαφύλαξη της σεξουαλικής υγείας των ατόμων που είναι θετικά στον ιό HIV.

Λαμβάνοντας το PrEP όπως συνταγογραφείται, μπορεί κανείς να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό HIV κατά τη διάρκεια σεξουαλικών συναντήσεων.

Πώς λειτουργεί το PrEP; Η επιστήμη πίσω από το φάρμακο

Το PrEP περιέχει έναν συνδυασμό αντιρετροϊκών φαρμάκων, μιας και ο HIV είναι ένας ανοσοκατασταλτικός ρετροϊός, και άρα περιέχει το γενετικό υλικό RNA, που σε συνδυασμό με ένα ένζυμο έχει τη δυνατότητα να μετασχηματίζεται σε DNA, γεγονός που τον καθιστά εξαιρετικά μεταδοτικό, μιας και έχει την ιδιότητα να καταστρέφει τα κύτταρα και να εξαπλώνεται στο αίμα.

Fun fact: Ρετροϊός είναι επίσης και ο COVID.

Αντιρετροϊκές είναι, μεταξύ άλλων, οι ουσίες tenofovir disoproxil (που χρησιμοποιείται και για την Ηπατίτιδα Β) και emtricitabine. Αυτά τα φάρμακα έρχονται σε μία ταμπλέτα, γνωστή στις ΗΠΑ με την εμπορική ονομασία Truvada, και λειτουργούν σε συνέργεια για να αναστείλουν την ενεργοποίηση του ιού HIV στο σώμα.

Όταν λαμβάνεται με συνέπεια, το PrEP δημιουργεί ένα προστατευτικό φράγμα στο σώμα, εμποδίζοντας τον ιό να δημιουργήσει έδαφος για να εξαπλωθεί. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος έρθει σε επαφή με τον HIV κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας, το φάρμακο λειτουργεί ως ισχυρή ενισχυτική ασπίδα για τα λεμφοκύτταρα CD4, μειώνοντας τον κίνδυνο μόλυνσης.

Με άλλα λόγια, μπλοκάρει την πρωτέαση, το ένζυμο, δηλαδή, εκείνο που απαιτείται από τον συγκεκριμένο ρετροϊό για να πολλαπλασιαστεί. Επομένως, επί της ουσίας διακόπτει το σημείο επαφής εκείνο στο οποίο προσκολλάται στα κύτταρα.

Μιλώντας περί συνεπούς λήψης, το φάρμακο είναι αποτελεσματικό όταν λαμβάνεται σε ημερήσια βάση για διάστημα που διαρκεί από 4-7 ημέρες για τα άτομα που επιδίδονται σε πρωκτικό σεξ, και για διάστημα τουλάχιστον 3 εβδομάδων για τα άτομα που έρχονται σε κολπική σεξουαλική επαφή. Τότε έχει αποδειχθεί ότι παρέχει υψηλά ποσοστά προστασίας από τον ιό του AIDS.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το PrEP δεν υποκαθιστά πρακτικές ασφαλούς σεξ, όπως η χρήση προφυλακτικών, γιατί δεν προστατεύει από κανένα άλλο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Αντίθετα, συμπληρώνει τις υπάρχουσες στρατηγικές πρόληψης, προσφέροντας ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας.

Συνδυάζοντας τη χρήση του PrEP με άλλα παρεμποδιστικά των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων μέτρα, τα άτομα μπορούν να μειώσουν περαιτέρω τον κίνδυνο μόλυνσης.

Ο αντίκτυπος της διάδοσης της αγωγής PrEP

Τα αποτελέσματα της χορήγησης του PrEP στις ζωές των οροθετικών ατόμων ήταν πραγματικά μεταμορφωτικά. Παρείχε μια νέα αίσθηση ελευθερίας, επικυρώνοντας το δικαίωμά τους στη σεξουαλικότητα χωρίς τον συνεχή φόβο της μετάδοσης του ιού στους συντρόφους τους.

Το PrEP έχει συντελέσει στο να μειωθεί, μάλιστα, το στίγμα γύρω από τον HIV και έχει ενδυναμώσει τα άτομα να απολαμβάνουν τις σεξουαλικές τους σχέσεις, κάτι που στο παρελθόν ήταν ένα μεγάλο ταμπού, το οποίο ακολουθήθηκε από ηθικούς πανικούς που ξεσπούσαν ανά δεκαετίες.

Όπως, επίσης, είναι λογικό, η διαθεσιμότητα του PrEP έχει παίξει κρίσιμο ρόλο στη μείωση των ποσοστών μετάδοσης του HIV. Παρέχοντας ένα αξιόπιστο και αποτελεσματικό εργαλείο πρόληψης, το PrEP συνέβαλε στις παγκόσμιες προσπάθειες για την καταπολέμηση της εξάπλωσης του ιού και την προστασία της δημόσιας υγείας.

Βέβαια, δυστυχώς φαίνεται ότι δεν είναι τόσο ευρέως διαδεδομένο όσο θα επιθυμούσαμε, μιας και τα στοιχεία δείχνουν ότι 1 στους 3 επαγγελματίες στο χώρο της υγείας δεν γνωρίζουν για το φάρμακο.

Η πιο σημαντική συνεισφορά της διάδοσης της χρήσης του PrEP είναι η δυνατότητα που προσφέρει σε οροδιαφορετικά ζευγάρια να μπορούν να έρχονται σε σεξουαλική επαφή έχοντας μία περαιτέρω ασφαλιστική δικλείδα πέραν της αγωγής που λαμβάνει ο οροθετικός σύντροφος.

Όπως γίνεται αντιληπτό, το φάρμακο έχει γίνει αναπόσπαστο τμήμα των στρατηγικών πρόληψης του HIV, προσφέροντας ελπίδα σε αμέτρητα άτομα σε όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα, το μοναδικό πρόγραμμα χορήγησης ενός γενόσημου του PrEP πραγματοποιείται από το My CheckPoint σε συνεργασία με το Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό».

Συμπερασματικά, το PrEP είναι ένα πρωτοποριακό φάρμακο που έχει φέρει επανάσταση στη ζωή των οροθετικών ατόμων, δίνοντάς τους τη δυνατότητα για μια σεξουαλική ζωή τόσο λειτουργική όσο και πριν την επαφή γμε τον ιό. Τέτοιου είδους επιστημονικές εξελίξεις είναι και αυτές που έχουν καταστήσει πλέον το AIDS μια χρόνια νόσο, και όχι μία θανατηφόρο καταδίκη.

Ένας βασικός λόγος για αυτό ήταν ότι κυκλοφόρησαν κάποιες μελέτες οι οποίες συσχέτιζαν τη λοίμωξη από COVID με την πυροδότησή τους, γεγονός που δημιούργησε μία ανησυχία για το κατά πόσον ο ιός είναι ο παράγοντας που έχει προκαλέσει μία παρατηρούμενη άνοδο σε αυτοάνοσα νοσήματα στον παγκόσμιο πληθυσμό.

Παρ’όλα αυτά, η αλήθεια είναι ότι η έξαρση δεν παρατηρείται μόνο τα τελευταία τρία χρόνια. Αντιθέτως, φαίνεται ότι από τις τελευταίες δεκαετίες τα αυτοάνοσα νοσήματα απέκτησαν μία αύξηση της τάξης του 5% επί του πληθυσμού μεταξύ του 2004 και του 2012.

Για να κατανοηθεί αυτό σε νούμερα, στο διάστημα μεταξύ 1999-2004 υπολογίζονταν πως οι άνθρωποι που αντιμετώπιζαν αυτοάνοσα νοσήματα στην Αμερική ήταν 27 εκατομμύρια. Το 2012 ο αριθμός αυξήθηκε στα 41 εκατομμύρια, γεγονός ανησυχητικό.

Τι είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα;

Αυτοάνοσα νοσήματα ονομάζονται οι παθήσεις εκείνες που προκύπτουν όταν το ανοσοποιητικό σύστημα διαταράσσεται, και αντί να στοχεύσει στην άμυνα κατά των λοιμώξεων, επιτίθεται σε υγιή κύτταρα του οργανισμού. Με απλά λόγια, επιτίθεται στον εαυτό του, εξ ου και οι ονομασία τους.

Οι γυναίκες φαίνεται πως είναι πιο επιρρεπείς. Μελέτη του 2023 με ένα πολύ μεγάλο δείγμα Βρετανών (22 εκατομμύρια ανθρώπων), έδειξε ότι το 13% των γυναικών του δείγματος πάσχει από κάποια τέτοια πάθηση, σε αντίθεση με το μόλις 9% των ανδρών.

Ακόμη και αν οι αριθμοί μοιάζουν κοντινοί, όταν το ποσοστό εφαρμόζεται επί ενός τόσο μεγάλου δείγματος, είναι κατανοητό ότι εμφανίζει μία σημαντική απόκλιση στην πραγματικότητα.

Σε κάθε περίπτωση, πλέον τα αυτοάνοσα νοσήματα πλήττουν 1 στους 10 ανθρώπους.

Στην κατηγορία των παθήσεων αυτών μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης διαθέτουν μεταξύ άλλων οι εξής:

• Νόσος Crohn’s
• Διαβήτης Τύπου 1
• Πολλαπλή Σκλήρυνση ή Σκλήρυνση κατά Πλάκας
• Ερυθηματώδης Λύκος (Lupus)
• Ρευματοειδής Αρθρίτιδα
• Θυροειδίτιδα Hashimoto
• Κοιλιοκάκη
• Ψωρίαση

Τι γνωρίζουμε για τα αυτοάνοσα νοσήματα;

Επί της ουσίας, αναφερόμαστε σε χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους οι οποίες προκαλούνται από μία αδυναμία του οργανισμού να αναγνωρίσει τα ίδια του τα κύτταρα. Οι αιτίες που προκαλούν τα αυτοάνοσα νοσήματα να εμφανιστούν δεν είναι καθ’όλα γνωστές. Διαθέτουμε, ωστόσο, δύο πολύ σημαντικές πληροφορίες.

Πρώτον, τα αυτοάνοσα νοσήματα σχετίζονται άμεσα με τον μεταβολισμό. Φαίνεται πως τα άτομα που πάσχουν από κάποια τέτοια ασθένεια εμφανίζουν είτε ελλείψεις σε σημαντικά θρεπτικά στοιχεία (ιδίως σε βιταμίνες B & D, μεταλλικά στοιχεία και λιπαρά οξέα), είτε μεταβολικές διαταραχές (οι οποίες μπορεί να είναι και αιτία των προαναφερθεισών ελλείψεων, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη).

Ίσως αυτό να εξηγεί με κάποιο τρόπο και το γεγονός ότι είναι οι γυναίκες που πλήττονται συχνότερα από τα αυτοάνοσα νοσήματα, μιας και είναι εξ ολοκλήρου πιο επιρρεπείς σε ορμονικές και μεταβολικές διαταραχές.

Δεύτερον, παρ’ότι εντοπίζονται πάνω από 150 αυτοάνοσα νοσήματα στην επίσημη βιβλιογραφία και κλινική παρατήρηση, φαίνεται ότι πολλά από αυτά εμφανίζονται σε συννοσηρότητα, σε συνδυασμό, δηλαδή, και με ένα δεύτερο αυτοάνοσο, γεγονός που οδηγεί τους επιστήμονες να θεωρούν ότι οι όποιοι παράγοντες συντελούν στην πυροδότησή τους θα πρέπει να είναι κοινοί.

Αναφορικά, δε, με αυτούς τους παράγοντες αιτιοπαθογένειας και πυροδότησης, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν είναι μόνο γενετικοί. Παρ’ότι υπάρχει γενετική προδιάθεση στα αυτοάνοσα νοσήματα, πολλές περιβαλλοντικές αλλά και κοινωνικές συνθήκες προκαλούν την αυξητική τάση σε αυτά.

Μεταξύ άλλων, η ρύπανση του περιβάλλοντος και η έκθεση σε τοξίνες, μέταλλα, μικροπλαστικά και φυτοφάρμακα, ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές, κάποιες ιογενείς λοιμώξεις αλλά και το στρες, μία επιδημία από μόνο του, αποτελούν πυροδοτητές για τα αυτοάνοσα νοσήματα.

Το γεγονός είναι ότι τα αυτοάνοσα νοσήματα βρίσκονται σε ολοένα και μεγαλύτερη ανοδική τάση. Αυτό που φαίνεται ότι χρειάζεται να εξεταστεί περισσότερο δεν περιορίζεται μόνο σε ατομικούς και γενετικούς παράγοντες, αλλά περιλαμβάνει και τους κοινωνικούς, τους περιβαλλοντικούς αλλά και τους οικονομικούς.

Ιδίως τα οικονομικά ζητήματα σχετίζονται άμεσα με το περιβάλλον στο οποίο ζει ένας άνθρωπος αλλά και με το είδος και την ποιότητα της διατροφής που κάνει. Ακόμη, το στρες, το άγχος και οι διαταραχές διάθεσης είναι γνωστό ότι προκαλούν ψυχοσωματικά προβλήματα.

Διότι περί αυτού πρόκειται: Τα αυτοάνοσα νοσήματα δε σχετίζονται μόνο με τον οργανισμό, αλλά και με το ορμονολογικό κεφάλαιο του κάθε ασθενούς, ως εκ τούτου, με τον ψυχισμό και τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου.

Αυτό το τρέξιμο, που θυμίζει ένα ινδικό χοιρίδιο στο κλουβί, που τρέχει λαχανιασμένο μέσα στη ρόδα του, συνοψίζει την εμπειρία μιας burnout καθημερινότητας για χιλιάδες εργαζόμενα άτομα.

Στο δυτικό κόσμο, η εργασιακή παραγωγικότητα και η επαγγελματική ανέλιξη είναι αναγορευμένα σε ύψιστα αγαθά. Και όχι αδίκως, μιας και η εργασία έχει στα αλήθεια πολλά οφέλη.

Πέραν όμως αυτών, συνεπάγεται και ενός φορτίου από υποχρεώσεις, ευθύνες, προθεσμίες και κοινωνικές σχέσεις που άλλοτε είναι ευχάριστο, άλλοτε, όμως, μπορεί να αποδειχθεί δυσβάστακτο.

Σ’εκείνο το σημείο είναι που δημιουργείται ένα εύφορο έδαφος για την εκδήλωση του burnout.

Ένας ορισμός του burnout

Ως σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης περιγράφεται στο διαγνωστικό εγχειρίδιο ICD-11 από τον Π.Ο.Υ το αποτέλεσμα του χρόνιου στρες που σχετίζεται με τη δουλειά. Οι κύριες ενδείξεις είναι τρεις, και χρειάζεται να εμφανίζονται όλες:

• Αισθήματα εξάντλησης ή έλλειψης ενέργειας.
• Αυξημένη συναισθηματική αποσύνδεση από το εργασιακό περιβάλλον ή αισθήματα αρνητισμού ή κυνισμού που σχετίζονται με τη δουλειά.
• Μειωμένη εργασιακή αποτελεσματικότητα.

Αφορούν, δε, αποκλειστικά και μόνο πλαίσια εργασιακού περιβάλλοντος, συνεπώς η έννοια του burnout δε χρησιμοποιείται επιστημονικά για να περιγράψει κάποια συνθήκη ψυχολογικής εξουθένωσης σε άλλα συμφραζόμενα.

Τα 12 στάδια του burnout

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα συμπτώματα του burnout εκδηλώνονται σταδιακά.

1^ο στάδιο: Το άτομο αποκτά καταναγκασμούς που το οδηγούν να προσπαθεί να αποδείξει τον εαυτό του και να θέσει υψηλούς στόχους.

2^ο στάδιο: Ξεκινά να εργάζεται σκληρά και επίμονα.

3^ο στάδιο: Παραμελεί τις ανάγκες του, όπως για παράδειγμα τον ύπνο ή το φαγητό.

4^ο στάδιο: Οι εσωτερικές συγκρούσεις και οι ανάγκες μετατοπίζονται: Αυτό σημαίνει ότι το άτομο που αναπτύσσει burnout ξεκινά να γίνεται λιγότερο ανεκτικό με τους άλλους και τους κατηγορεί για τα αυξημένα επίπεδα του στρες του.

5^ο στάδιο: Αναδιαπραγματεύεται τις διαπροσωπικές του σχέσεις, οι οποίες παύουν να αποτελούν προτεραιότητα.

6^ο στάδιο: Αρνείται το πρόβλημα και γίνεται πιο άκαμπτο στη σκέψη και τα συναισθήματά του.

7^ο στάδιο: Αποσύρεται από την κοινωνική αλληλόδραση και μπορεί να καταφύγει σε τοξικές ουσίες ή αλκοόλ προκειμένου να ανακουφίσει το στρες.

8^ο στάδιο: Οι συμπεριφορές του ατόμου αλλάζουν σε μια κατεύθυνση που δεν αντιπροσωπεύει τον χαρακτήρα του. Μπορεί να εκδηλωθεί θυμός, επιθετικότητα και έλλειψη υπομονής.

9^ο στάδιο: Αποσυνδέεται και εκδηλώνει αποπροσωποίηση, βλέποντας τον εαυτό του και τους άλλους ως ανάξιους.

10^ο στάδιο: Βιώνει μια «άδεια» συναισθηματική κατάσταση. Για να υπεραναπληρώσει, ίσως αναζητήσει συμπεριφορές που σχετίζονται με το ευκαιριακό σεξ και την κατάχρηση ουσιών.

11^ο στάδιο: Εκδηλώνει καταθλιπτικά συμπτώματα και ο κόσμος αρχίζει να μοιάζει σκοτεινός.

12^ο στάδιο: Αν φτάσει σε αυτό το στάδιο, το άτομο μπορεί να καταρρεύσει ολοκληρωτικά, εκτός από ψυχολογικά, και σωματικά.

Πώς μπορώ να μάθω αν αναπτύσσω burnout;

Αν βλέπεις τον εαυτό σου σε κάποιες από τις παραπάνω περιγραφές, τότε είναι υψίστης σημασίας να συζητήσεις τις ανησυχίες σου με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Κάποιες ερωτήσεις που μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου για να προετοιμάσεις τη συζήτηση, αλλά και να επαναφέρεις τον εαυτό σου, προτείνονται από το UK Practitioner Health Programme και είναι οι εξής:

• Σου έχει ζητήσει κάποιος από το κοντινό σου περιβάλλον να περιορίσεις το χρόνο που δαπανάς για τη δουλειά σου;
• Τους τελευταίους μήνες έχεις θυμώσει με τη δουλειά, τους συναδέλφους ή τους πελάτες σου;
• Αισθάνεσαι ενοχές που δεν ξοδεύεις αρκετό χρόνο με τους φίλους, την οικογένειά ή ακόμα και με τον εαυτό σου;
• Νιώθεις ότι γίνεσαι όλο και πιο συναισθηματικός, για παράδειγμα, κλαις, θυμώνεις, φωνάζεις ή αισθάνεσαι ένταση χωρίς προφανή λόγο;

Προσοχή! Επ’ουδενί δεν προχωράμε σε μια αυτο-διάγνωση.

Συχνά, όμως, επειδή η εργασία μας μπορεί να μας απορροφήσει σε βαθμό τέτοιο ώστε να μην έχουμε επαφή με τον εαυτό μας και αυτό που μπορεί να μας συμβαίνει, ένας καλός τρόπος να αξιολογήσουμε το κατά πόσο χρειαζόμαστε να ζητήσουμε βοήθεια και φροντίδα για το burnout έρχεται μέσα από την αυτο-παρατήρηση.

Είναι αξιοσημείωτο ότι άτομα που εργάζονται σε κάποιες κατηγορίες επαγγελμάτων αναπτύσσουν σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης συχνότερα από άλλα.

Οι κλάδοι στους οποίους υποβόσκει είναι συνήθως ο ιατρικός και παραϊατρικός, η κοινωνική εργασία, η εκπαίδευση, η εστίαση και φιλοξενία, η επιβολή του νόμου και η λογιστική.

Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης

• Μίλησε σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας για την πιθανότητα να αναπτύσσεις burnout το συντομότερο δυνατόν.
• Συζήτησε με το τμήμα HR, τον προϊστάμενο ή τον εργοδότη σου για πιθανές εναλλακτικές προτάσεις στον τρόπο λειτουργίας ή το μοίρασμα ευθυνών με άλλους συναδέλφους.
• Αξιοποίησε τα εργασιακά σου δικαιώματα σε άδειες και διεκδίκησε τα ρεπό που σου αναλογούν.
• Άφησε τη δουλειά έξω από το σπίτι και θυμίσου ότι αυτή τελειώνει στο τελευταίο λεπτό του συμφωνηθέντος ωραρίου σου.
• Θέσε όρια ως προς το τι αναλαμβάνεις και επίτρεψέ σου ένα μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για τη διεκπεραίωση του κάθε task.
• Θυμίσου τους ρόλους που αναλαμβάνεις στη ζωή σου. Στο γραφείο είσαι εργαζόμενος, όχι σύζυγος ή γονιός. Στο σπίτι, λοιπόν, δε βγάζει νόημα να είσαι εργαζόμενος.
• Περιόρισε την έκθεσή σου σε εξωγενείς παράγοντες που σου πυροδοτούν αισθητηριακά ζητήματα – τα οποία εκδηλώνονται εντονότερα όσο βιώνεις το burnout. Για παράδειγμα, αν δυσκολεύεσαι από τους δυνατούς ήχους, μπορείς να φορέσεις ωτασπίδες που περιορίζουν τον εξωτερικό θόρυβο, ή αν σε ενοχλεί το έντονο φως, να ελαττώσεις το χρόνο που περνάς μπροστά από οθόνες ή να φωτίσεις τον χώρο σου με χαμηλό φωτισμό.
• Φρόντισε τον ύπνο σου όσο το δυνατόν περισσότερο.

Ο πραγματικός γενεσιουργός παράγοντας του burnout, βέβαια, είναι οι ρυθμοί της σύγχρονης ζωής, οι οποίοι είναι εξ ορισμού εξαντλητικοί και εχθρικοί για το νευρικό σύστημα.

Δεν είμαστε φτιαγμένοι μονάχα για να δουλεύουμε και να κοιμόμαστε. Μην θυσιάζεις τη ζωή σου· η δουλειά είναι μόνο ένα κομμάτι της.

Η κληρονομικότητα, η φυσιολογία και το νευρολογικό προφίλ (το οποίο συνδέεται και με τη Β12) του ανθρώπου είναι ζητήματα τα οποία ενώ απασχολούν ερευνητικά, είναι πολύ δύσκολο να επηρεαστούν και να μεταβληθούν από τον μέσο άνθρωπο.

Υπάρχει, όμως, ένα ισχυρό μέσο παρέμβασης το οποίο πραγματικά μπορεί να έχει τη δύναμη να διευκολύνει ορισμένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σε επίπεδο ψυχικής, αλλά και σωματικής υγείας: Η διατροφή.

Β12: Η λειτουργία και τα οφέλη της

Η Β12 ή αλλιώς κοβαλαμίνη είναι μία βιταμίνη που σχετίζεται με την ομαλή λειτουργία των νευρικών κυττάρων, τη δημιουργία των ερυθρών κυττάρων και τα επίπεδα ενέργειας του οργανισμού. Επιπλέον, εξ’αιτίας της στενής της σχέσης με τη νευροφυσιολογία του εγκεφάλου, η Β12 είναι υπεύθυνη και για την καλή μνήμη.

Μία λιγότερο γνωστή λειτουργία της Β12 είναι ο ρόλος που διαδραματίζει στη σύνθεση δύο νευροδιαβιβαστών που επηρεάζουν την ψυχοσυναισθηματική ισορροπία και τη διάθεση, τη σεροτονίνη και τη ντοπαμίνη.

Αυτό σημαίνει αυτομάτως ότι διατηρώντας τη Β12 σε φυσιολογικά επίπεδα, επιτυγχάνεται η πρόληψη διαφόρων παθήσεων όπως η αναιμία και οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις που, μεταξύ άλλων, επηρεάζουν την όραση, τις γνωστικές λειτουργίες (όπως η μνήμη) και την κινητικότητα.

Ταυτόχρονα, όμως, ακριβώς λόγω του συσχετισμού της με τη νευροψυχιατρική, στοχεύοντας στην επαρκή πρόσληψη της βιταμίνης μπορούμε να ενισχύσουμε τις γραμμές προστασίας μας απέναντι σε διαταραχές διάθεσης και άγχους.

Κατάθλιψη & Β12

Όπως αναφέρθηκε, η Β12 είναι συνυπεύθυνη για τη δημιουργία της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης. Αυτές οι δύο ανήκουν στην κατηγορία των νευροδιαβιβαστών, που με απλά λόγια είναι σύνδεσμοι επικοινωνίας μεταξύ των νευρικών κυττάρων.

Η μεν σεροτονίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που στέλνει πληροφορίες σχετικές με συναισθήματα όπως η χαρά και το στρες. Όταν η σεροτονίνη είναι χαμηλή, τότε δημιουργείται ένα εύφορο έδαφος για να εγκαθιδρυθεί η κατάθλιψη (για αυτό το λόγο και η θεραπεία της κατάθλιψης απαιτεί την επαναπρόσληψη σεροτονίνης).

Η δε ντοπαμίνη, για τη σύνθεση της οποίας είναι επίσης συνυπεύθυνη η Β12, εκτός από το ρόλο της στη διάθεση, είναι κεντρική και για τη λειτουργία του συστήματος επιβράβευσης (ή, αλλιώς, ανταμοιβής) του εγκεφάλου, που σχετίζεται με την απόλαυση, την ευχαρίστηση, την καλλιέργεια κινήτρων και την εγρήγορση.

Όταν βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, προκαλεί συμπτώματα τα οποία καλλιεργούν ένα ιδανικό περιβάλλον για την πυροδότηση της κατάθλιψης. Παρ’ότι δεν είναι άμεσος ο συσχετισμός, η χαμηλή ντοπαμίνη μπορεί να επιφέρει έλλειψη κινήτρων και ενδιαφέροντος σε όσα παλαιότερα προκαλούσαν ευχαρίστηση.

Η έλλειψη στην Β12

Όπως γίνεται αντιληπτό, η Β12 είναι μία βιταμίνη εξαιρετικής σημασίας για τον ανθρώπινο οργανισμό. Δυστυχώς, είναι, επίσης, μία βιταμίνη η οποία δε συντίθεται αυτόνομα. Απαιτείται η πρόσληψη της από εξωτερικές πηγές, είτε αυτή γίνεται μέσω της διατροφής, είτε σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει κάποια ειδική συνθήκη η οποία παρεμποδίζει την πρόσληψή της, μέσω συμπληρώματος διατροφής.

Το συμπλήρωμα Β12 δεν έχει κάποιο όφελος σε άτομα τα οποία ούτως ή άλλως εμφανίζουν φυσιολογικά επίπεδα στη βιταμίνη. Σε περιπτώσεις, όμως, ηλικιωμένων ή ατόμων με χρόνιες γαστροοισοφαγικές διαταραχές (όπως για παράδειγμα νόσο Crohn’s), μπορεί να διαπιστωθεί ότι υπάρχει μια ανάγκη ενίσχυσης της πρόσληψης Β12.

Ακόμη και άτομα με κατάθλιψη, αν εμφανίσουν, κατά τον αιματολογικό τους έλεγχο χαμηλές ποσότητες Β12 ίσως μπορούν να ωφεληθούν από ένα συμπλήρωμα, όπως δείχνουν οι έρευνες. Πάντοτε προϋποτίθεται, φυσικά η συνεννόηση με έναν ψυχίατρο ή ένα νευρολόγο.

Μια ακόμη ομάδα που φαίνεται ότι ενέχει τον κίνδυνο να εμφανίσει ελλιπείς ποσότητες Β12 είναι οι vegetarians, και πολύ περισσότερο οι vegans. Η βιταμίνη αυτή βρίσκεται σε τροφές τις οποίες οι χορτοφάγοι αποκλείουν από τη διατροφή τους, όπως το συκώτι, το μοσχάρι, το ψάρι, τα θαλασσινά, τα αυγά και το τυρί.

Επομένως, υπάρχουν πιθανότητες να εμφανίσουν αυξημένες ανάγκες για την πρόσληψή της. Διατροφικά, μπορούν να λάβουν Β12 από τροφές όπως η διατροφική μαγιά και τρόφιμα τα οποία περιέχουν προσθήκη της, όπως τα δημητριακά ή το γάλα από καρπούς.

Η διερεύνηση της σχέσης διατροφής και νευροψυχιατρικής βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα. Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι ξεκινάμε και αποκτούμε τεχνολογικά εξελιγμένα όργανα μέτρησης και ελέγχου, φαίνεται όμως, επιπλέον, ότι η γνώση που αποκομίζουμε από τις ερευνητικές προσπάθειες χρειάζεται να ενσωματωθεί πιο συστηματικά και στις οδηγίες των επαγγελματιών υγείας προς το ευρύ κοινό.

Σε γενικές γραμμές, το γεγονός ότι η ψυχική υγεία συνδέεται με την πρόσληψη στοιχείων και βιταμινών και τη διατροφή είναι μια ιδέα που ξεκινά ήδη από την εποχή του Ιπποκράτη. Ωστόσο στο χώρο της καταπολέμησης των ψυχικών νοσημάτων εκδηλώνεται, ακόμη, μια βαρύνουσα προτίμηση σε φαρμακευτικές οδούς. Βεβαίως και η φαρμακοθεραπεία είναι ένας πολύτιμος σύμμαχος, η κοινή λογική όμως προστάζει σε μια ολιστική προσέγγιση του οργανισμού.

Αρθροπλαστική γόνατος

Η αρθροπλαστική γόνατος περιλαμβάνει την αντικατάσταση των κατεστραμμένων ή άρρωστων επιφανειών της άρθρωσης του γόνατος με τεχνητά εξαρτήματα, γνωστά ως προθέσεις. Ο πρωταρχικός στόχος της χειρουργικής επέμβασης είναι η ανακούφιση του πόνου, η αποκατάσταση της λειτουργίας και η βελτίωση της συνολικής ποιότητας ζωής του ασθενούς.

Η επιτυχημένη αρθροπλαστική γόνατος ξεκινά με σχολαστικό προεγχειρητικό έλεγχο. Αυτός περιλαμβάνει μια ενδελεχή αξιολόγηση του ασθενούς από έμπειρο ορθοπεδικό, στην οποία γίνεται λήψη του ιατρικού ιστορικού με κάθε λεπτομέρεια, και επιλύονται οι απορίες του ασθενούς για τα συμπτώματά του. Έπειτα, γίνονται κάποιες εξετάσεις με ακτινογραφίες ή μαγνητικές τομογραφίες.

Υπάρχουν διάφορες χειρουργικές προσεγγίσεις για την συγκεκριμένη επέμβαση στο γόνατο, καθεμία με τα πλεονεκτήματά της. Η επιλογή της προσέγγισης εξαρτάται από την προτίμηση του χειρουργού, την ανατομία του ασθενούς και τις ειδικές απαιτήσεις του χειρουργείου.

Η επιλογή εμφυτεύματος είναι μια κρίσιμη διαδικασία κατά την αρθροπλαστική γόνατου. Υπάρχουν διάφοροι τύποι εμφυτευμάτων που διατίθενται, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων που φέρουν σταθερή και κινητή βάση, εμφυτεύματα συγκράτησης σταυροειδών και οπίσθια σταθεροποιημένα εμφυτεύματα. Η απόφαση για το ποιο εμφύτευμα θα χρησιμοποιηθεί, βασίζεται σε παράγοντες όπως, η ηλικία του ασθενούς, το επίπεδο δραστηριότητας, η ποιότητα των οστών και η παρουσία τυχόν παραμορφώσεων.

Οι ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές έχουν αποκτήσει δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια. Οι προσεγγίσεις MIS περιλαμβάνουν μικρότερες τομές και κατά συνέπεια λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη ανάρρωση (ένα συνολικότερο προτέρημα που παρατηρείται στην αρθροπλαστική γόνατος σε σύγκριση με άλλες πιο ραγδαία επεμβατικές χειρουργικές τεχνικές). Ενώ το MIS μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, απαιτεί υψηλό επίπεδο χειρουργικής δεξιότητας και εμπειρίας. Ο ορθοπεδικός που θα αναλάβει ένα τέτοιο χειρουργείο πρέπει να έχει μεγάλη εμπειρία και εξειδίκευση.

Η ρομποτική που βοηθάει αρκετά την αρθροπλαστική γόνατος είναι μια συναρπαστική πρόοδος στην ορθοπεδική χειρουργική. Παρέχει αυξημένη ακρίβεια στην τοποθέτηση και ευθυγράμμιση των εμφυτευμάτων, οδηγώντας σε καλύτερα λειτουργικά αποτελέσματα και μακροζωία της πρόθεσης. Πολλοί έμπειροι ορθοπεδικοί χειρουργοί θεωρούν ότι η ρομποτική βοηθάει και είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη σε περίπλοκες περιπτώσεις ή κατά την εκτέλεση διορθωτικών επεμβάσεων.

Η κατάλληλη επιλογή ασθενούς είναι καθοριστική για την επιτυχία της αρθροπλαστικής γόνατος. Ιδανικοί υποψήφιοι είναι εκείνοι με έντονο πόνο στο γόνατο και λειτουργική αναπηρία λόγω οστεοαρθρίτιδας, ρευματοειδούς αρθρίτιδας ή μετατραυματικής αρθρίτιδας. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς έχουν δοκιμάσει και έχουν αποτύχει σε συντηρητικές θεραπείες, όπως φάρμακα, φυσικοθεραπεία και ενέσεις, προτού προβούν στην επιλογή χειρουργικής επέμβασης.

Η προεγχειρητική προετοιμασία περιλαμβάνει τη βελτιστοποίηση της ιατρικής κατάστασης του ασθενούς, τη διαχείριση συννοσηροτήτων όπως ο διαβήτης, η υπέρταση και η παχυσαρκία. Οι ασθενείς ενημερώνονται σχετικά με τη χειρουργική επέμβαση, τους πιθανούς κινδύνους και τη διαδικασία μετεγχειρητικής αποκατάστασης. Πολλές φορές συνιστάται προεγχειρητική φυσικοθεραπεία για την ενίσχυση των μυών γύρω από το γόνατο.

Η μεταχειρουργική αποκατάσταση είναι ένα κρίσιμο συστατικό της όλης διαδικασίας. Ο ασθενής ξεκινά ένα δομημένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, που εστιάζει στη βελτίωση του εύρους κίνησης, της δύναμης και της κινητικότητας του γόνατου. Το σχέδιο αποκατάστασης εξατομικεύεται με βάση την πρόοδο του ασθενούς και τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Προγραμματίζονται τακτικές επισκέψεις για την παρακολούθηση της ανάρρωσης του ασθενούς και την άμεση αντιμετώπιση τυχόν επιπλοκών.

Η μακροπρόθεσμη επιτυχία της αρθροπλαστικής γόνατος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η τεχνογνωσία του χειρουργού, η επιλογή εμφυτευμάτων και η συμμόρφωση του ασθενούς στο πρόγραμμα αποκατάστασης. Οι περισσότεροι ασθενείς βιώνουν σημαντική ανακούφιση από τον πόνο και βελτιωμένη λειτουργικότητα, επιτρέποντάς τους να επιστρέψουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες και να απολαύσουν μία πιο ποιοτική ζωή απ’ ότι είχαν πριν το χειρουργείο.

Ένας νεφελοποιητής μετατρέπει το υγρό φάρμακο σε μια λεπτή ομίχλη, που μπορεί εύκολα να εισπνεύσει ο ασθενής. Αυτή η μέθοδος χορηγεί φάρμακα απευθείας στους πνεύμονες, καθιστώντας την ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη θεραπεία αναπνευστικών παθήσεων, όπως το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και η κυστική ίνωση.

Γιατί οι νεφελοποιητές είναι απαραίτητοι στο σπίτι;

Οι νεφελοποιητές εξαλείφουν την ανάγκη για συχνές επισκέψεις στην κλινική για θεραπείες. Οι ασθενείς μπορούν να διαχειριστούν την κατάστασή μόνοι τους στο σπίτι, με το δικό τους πρόγραμμα. Με την χρήση του νεφελοποιητή τα φάρμακα φτάνουν στους αεραγωγούς πιο αποτελεσματικά από το να τα παίρνει κανείς από το στόμα, μετριάζοντας έτσι στο μέγιστο τα συμπτώματα και λιγοστεύοντας τις επιπλοκές.

Η κατοχή ενός νεφελοποιητή δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να αναλαμβάνουν τον έλεγχο της υγείας των πνευμόνων τους. Μπορούν να μάθουν τις κατάλληλες τεχνικές νεφελοποίησης και να προσαρμόσουν τα προγράμματα θεραπείας όπως χρειάζεται, σε συνεννόηση με το γιατρό τους.

Σύριγγες ινσουλίνης: Αποτελεσματική διαχείριση του διαβήτη

Η σύριγγα ινσουλίνης είναι μια βαθμονομημένη συσκευή που χρησιμοποιείται για την έγχυση ινσουλίνης, μιας ορμόνης που είναι απαραίτητη για τη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 ή εκείνα με διαβήτη τύπου 2 χρειάζονται πρόσθετη ινσουλίνη και γι’ αυτό κάνουν χρήση  σύριγγας ινσουλίνης, για τον σωστό έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.

Σήμερα, με την τεχνολογία και την τηλεϊατρική, αρκετοί γιατροί είναι σε θέση να παρακολουθούν εξ αποστάσεως ασθενείς, χρησιμοποιώντας συνδεδεμένες συσκευές που παρέχουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, όπως μετρητές ροής αιχμής που χρησιμοποιούνται με τους νεφελοποιητές ή οθόνες γλυκόζης για τους διαβητικούς. Ο γιατρός μπορεί να δώσει διάφορες συμβουλές που έχουν να κάνουν με την σωστή χρήση του ιατρικού εξοπλισμού και την χορήγηση φαρμάκων. Η τηλεϊατρική βοηθάει και προσφέρει την πολύτιμη  ευκαιρία στους γιατρούς να παρέχουν συνεχή εκπαίδευση και υποστήριξη σε ασθενείς που διαχειρίζονται χρόνιες παθήσεις στο σπίτι.

Οικιακές ιατρικές συσκευές

Παρακάτω, θα δούμε μερικές ακόμα συνήθεις, ιατρικές συσκευές που μπορεί να έχει κάποιος στο σπίτι.

Πιεσόμετρο: Είναι κάτι πολύ συνηθισμένο και το χρησιμοποιούμε για την παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, επιτρέποντας τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών προβλημάτων. Συνήθως προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες σε παθήσεις που έχουν να κάνουν με την καρδιά και το αναπνευστικό.

Με τα θερμόμετρα δεν μετράμε μόνο την θερμοκρασία του σώματος για να δούμε αν έχουμε πυρετό, αλλά μπορούμε να παρακολουθήσουμε και τους κύκλους ωορρηξίας.

Οι μετρητές σακχάρου είναι μία από τις συνηθέστερες οικιακές ιατρικές συσκευές. Δείχνουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, επιτρέποντας στους διαβητικούς να παρακολουθούν την κατάστασή τους και να προσαρμόζουν ανάλογα τις δόσεις ινσουλίνης (συχνά χρησιμοποιούνται παράλληλα με σύριγγες ινσουλίνης).

Ένα παλμικό οξύμετρο είναι απαραίτητο για κάθε σπίτι, γιατί μπορεί κάποιος με πολύ ευκολία και σχετικά γρήγορα να ελέγξει τα επίπεδα κορεσμού οξυγόνου στο αίμα, που είναι χρήσιμα για άτομα με αναπνευστικές παθήσεις ή άπνοια.

Το γεγονός ότι η ιατρική τεχνολογία εξελίσσεται, αλλά και το ίδιο το γεγονός ότι ο τομέας της τεχνολογίας αξιοποιεί όλο και περισσότερο το γνωστικό δυναμικό και κεφάλαιό του για να ανακουφίσει, να περιθάλψει, να ερευνήσει, να ανακαλύψει και να γιατρέψει από τον πόνο και την αγωνία μιας καθημερινότητας με χρόνια (και μη) νοσήματα, μέσω της παραγωγής και της διάθεσης σε ποικίλες ιατρικές συσκευές, είναι εκπληκτικό.

Πόσο, δε, μάλλον, όταν μπορούμε να έχουμε ιατρικές συσκευές όπως τα πιεσόμετρα, οι μετρητές σακχάρου και τα οξύματρα στην παλάμη του χεριού μας, έτσι ώστε να προλαμβάνουμε ή και να αποφεύγουμε εξ ολοκλήρου τα ιατρικά επείγοντα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ιδέα τι είναι αυτή η πάθηση και η αλήθεια είναι πως δεν έχει μελετηθεί αρκετά ακόμη. Μάλιστα, δεν φαίνεται να έχει αναγνωριστεί καν ως ψυχιατρική διαταραχή. Ωστόσο, μια νέα έρευνα, για την οποία θα μιλήσουμε περεταίρω στη συνέχεια, έκανε μερικά καθοριστικά βήματα προς την κατανόησή της.

Τα συμπτώματα που παρουσιάζει η μισοφωνία

Ποια είναι, λοιπόν, τα συμπτώματα που συνοδεύουν τη μισοφωνία; Το βασικό σύμπτωμα είναι η αρνητική αντίδραση, που συνοδεύεται συνήθως από θυμό και επιθετικότητα, απέναντι σε συγκεκριμένους ήχους που κάνουν άλλοι άνθρωποι γύρω σου. Πολύ κοινοί trigger ήχοι θεωρούνται αυτοί που έχουν να κάνουν με το πρόσωπο και το λαιμό, όπως αυτοί που προαναφέραμε. Δηλαδή, το μασούλημα, το ρούφηγμα, η κατάποση, το να καθαρίζει κάποιος τον λαιμό του, να ρουφά τη μύτη του, να κάνει ήχους με τα χείλη του, ακόμη και το να αναπνέει!

Οι αντιδράσεις όσων πάσχουν από μισοφωνία μπορεί να είναι από σχετικά χαλαρές, μέχρι ακραίες. Μια «ελαφριά» αντίδραση μπορεί να είναι το να αισθάνεται κανείς άγχος, να νιώθει άβολα και πως θέλει να φύγει ή απλώς να αηδιάζει ακούγοντας τους ήχους που τον ενοχλούν. Μια ακραία αντίδραση, από την άλλη, μπορεί να είναι ο πανικός, να νιώθει κανείς θυμό ή ακόμη και μίσος. Μάλιστα, μπορεί κανείς να φτάσει στο σημείο να επιτεθεί λεκτικά ή σωματικά στον άνθρωπο που κάνει τον ήχο ή να ξεσπάσει στα αντικείμενα γύρω του.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν την αιτία που ορισμένοι άνθρωποι αναπτύσσουν μισοφωνία, αλλά τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως κατά το τέλος της παιδικής και στην αρχή της εφηβικής τους ηλικίας.

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε σχετικά με την πάθηση;

Αν γνωρίζεις τι έχεις, μπορείς και να το αντιμετωπίσεις πιο εύκολα. Αλλά πέρα από αυτό, η μισοφωνία δύναται να επηρεάσει σημαντικά την κοινωνική μας ζωή. Φαντάσου κάθε φορά που πηγαίνουμε για φαγητό με τους φίλους μας να καταλήγουμε να φεύγουμε από το μαγαζί σε ημίτρελη κατάσταση. Προφανώς αυτό δεν είναι ό,τι καλύτερο ούτε για τις σχέσεις μας, αλλά ούτε και για την ψυχολογία μας.

Νέα ευρήματα

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Newcastle έρχονται να ρίξουν νέο φως στη συγκεκριμένη πάθηση με νέα ευρήματα. Ανακάλυψαν ότι οι άνθρωποι που πάσχουν από μισοφωνία φαίνεται να χαρακτηρίζονται και από το εξής. Υπάρχει μεγαλύτερη σύνδεση μεταξύ του σημείου του εγκεφάλου που επεξεργάζεται τους ήχους και του προνετοριακού φλοιού (premotor cortex) που διαχειρίζεται την κίνηση των μυών του στόματος και του λαιμού.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι συμμετέχοντες άκουσαν κάποιους “trigger” ήχους και αναδείχθηκε το γεγονός ότι η περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την κίνηση των συγκεκριμένων μυών διεγέρθηκε υπερβολικά, σε σχέση με την αντίστοιχη περιοχή του εγκεφάλου των συμμετεχόντων χωρίς την πάθηση.

Σύμφωνα με τον Δρ. Sukhbinder Kumar, οι άνθρωποι με μισοφωνία νιώθουν λες και οι ήχοι «εισβάλλουν» στο σώμα τους, γι’ αυτό και αισθάνονται τόσο άβολα ή πανικοβάλλονται. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι ήχοι που προκαλούν ένα «επεισόδιο» ενεργοποιούν τους καθρεπτικούς νευρώνες του εγκεφάλου οι οποίοι μας ωθούν να μιμηθούμε τις κινήσεις των άλλων.

Κι ενώ αυτό δεν οδηγεί τα συγκεκριμένα άτομα να αρχίσουν να μασούν ή να καταπίνουν, οι ερευνητές πιστεύουν ότι τους δίνει την ώθηση να το κάνουν. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Kumar, ορισμένοι άνθρωποι μιμούνται τους ήχους για να καταπολεμήσουν τη δυσφορία που αισθάνονται.

Οι ενδείξεις είναι καλές και φαίνεται πως μελλοντικά η μισοφωνία θα αρχίσει να μελετάται πιο ενεργά. Ήδη τα νέα βήματα προς την κατανόησή της είναι ενθαρρυντικά.

Μπορεί να σας συμβαίνει συχνά να μην μπορείτε καν να κουμπώσετε το παντελόνι ή το τζιν σας. Ωστόσο, δεν χρειάζεται να απελπίζεστε. Υπάρχουν απλές και φυσικές λύσεις για να περιορίσετε τα συμπτώματα του τυμπανισμού, που μπορεί να σας ενοχλούν κατά καιρούς, και να νιώσετε πολύ καλύτερα.

Τι είναι ο τυμπανισμός

Ο τυμπανισμός είναι, λοιπόν, το φούσκωμα που εντοπίζεται στην περιοχή της κοιλιάς και προκαλείται συνήθως από την συσσώρευση αερίων στην εντερική οδό. Ο τυμπανισμός προκαλείται από διάφορες αιτίες (που μπορεί να μην τις έχουμε φανταστεί καν), όπως είναι, για παράδειγμα, η υπερβολική κατανάλωση λιπαρών τροφών, η κακή πέψη, οι τροφικές αλλεργίες και ο εμμηνορροϊκός κύκλος. Ωστόσο, με τα παρακάτω βήματα μπορείτε να μειώσετε κατά πολύ το πρόβλημα που σας ταλαιπωρεί.

6 Tips για τη μείωση του τυμπανισμού

1. Βάλτε στην διατροφή σας 25 με 35 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα

Η λειτουργία των ινών μπορεί να σας απαλλάξει από τη δυσκοιλιότητα που μπορεί να έχετε και η οποία σας κάνει να νιώθετε «φουσκωμένοι». Οι διαλυτές και αδιάλυτες ίνες μπορούν να συνεισφέρουν στην καλή λειτουργία και στην υγεία του εντέρου.

• Τροφές διαλυτών ινών: λιναρόσποροι, καρότα, πορτοκάλια και κριθάρι
• Τροφές αδιάλυτων ινών: μπρόκολο, λάχανο, σπανάκι, ξηροί καρποί, σπόροι

2. Περιορίστε την τσίχλα

Το μάσημα της τσίχλας σας ωθεί να καταπίνετε αέρα, χωρίς να το καταλαβαίνετε. Αυτό οδηγεί το στομάχι σας στο να φουσκώσει. Δεν περιμένατε ότι ο τυμπανισμός μπορεί να οφείλεται και σε αυτό, σωστά; Αν, όμως, λατρεύετε τις τσίχλες, μπορείτε να δοκιμάσετε μασώμενα πεπτικά ένζυμα τα οποία βοηθούν στη διάσπαση της τροφής και στη σωστή πέψη.

3. Μειώστε τις τροφές με πολύ αλάτι

Ο τυμπανισμός ευνοείται, δυστυχώς, και από το αλάτι. Λατρεύουμε το αλατάκι, γιατί δίνει μια πλούσια γεύση στα πάντα. Αλλά αν μας φουσκώνει, θα πρέπει να το μειώσουμε σημαντικά. Το αλάτι προκαλεί κατακράτηση υγρών και σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει στομαχικές διαταραχές. Προσπαθήστε να το αντικαταστήσετε με σκόνη σκόρδου, ρίγανη ή μαύρο πιπέρι.

4. Τα 2 λίτρα νερό την ημέρα είναι σημαντικά

Φροντίστε να πίνετε τουλάχιστον 2 λίτρα νερό την ημέρα, ώστε να ξεπλένονται όλα τα σημεία του στομάχου σας. Αυτό θα βοηθήσει να μειωθεί και ο τυμπανισμός.

5. Παρακολουθήστε τις τροφές που σας το προκαλούν

Προσπαθήστε να παρακολουθήσετε τις τροφές που σας προκαλούν τυμπανισμό έτσι ώστε να μπορέσετε να τις περιορίσετε. Επίσης, μπορείτε να τις εντοπίσετε με μια απλή εξέταση αίματος και τη συμβολή του γιατρού σας.

6. Να τρώτε μικρά γεύματα

Όταν τρώτε μικρά γεύματα στη διάρκεια της ημέρας, βοηθάτε το σώμα σας να διαλύει πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά τις τροφές που καταναλώνετε.

Μικρά, αλλά θρεπτικά γεύματα:

• μέντα ή τσάι μέντας
• λεμόνι (σε νερό)
• ανανάς
• παπάγια
• χυμός αλόης
• σέλινο
• τροφές ολικής άλεσης
• αλατισμένα καρύδια
• γιαούρτι

4 επικίνδυνες παγίδες του τυμπανισμού

1. Ωμά λαχανικά: Αν και τα ωμά λαχανικά είναι μια εξαιρετική πηγή βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών, είναι επίσης γνωστό ότι προκαλούν φούσκωμα όταν καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες.
2. Λαχανάκια Βρυξελλών, μπρόκολο, φασόλια, κρεμμύδια και λάχανο: Μπορεί να αποτελούν θρεπτικές και νόστιμες τροφές, ωστόσο πηγαίνουν με πιο γρήγορο ρυθμό, σε σχέση με άλλα λαχανικά, στο γαστρεντερικό σωλήνα και προκαλούν αναστάτωση στο στομάχι.
3. Αλκοόλ: Η μπύρα, που είναι ανθρακούχο ποτό, προκαλεί φούσκωμα και ερεθισμό, ενώ η οξύτητα του αλκοόλ γενικότερα προκαλεί πρήξιμο στο στομάχι.
4. Καφές: Όπως και στην περίπτωση του αλκοόλ, η οξύτητα του καφέ μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και, κατ’ επέκταση, φούσκωμα.

Επομένως, για να αποφύγετε την ταλαιπωρία του τυμπανισμού προσπαθήστε να περιορίσετε τις τροφές και τα ροφήματα που σας τον προκαλούν (θα ήταν καλό να ζητήσετε και τη βοήθεια του γιατρού σας). Προτιμήστε πιο μικρά γεύματα που θα σας βοηθήσουν να αντλήσετε βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά, χωρίς να φουσκώνετε.

Τι είναι ο θυρεοειδής;

Όπως προαναφέρθηκε, ο θυρεοειδής βρίσκεται στο λαιμό μας, τυλιγμένος γύρω από την τραχεία. Το σχήμα του μοιάζει με πεταλούδα.

Υπάρχουν γενικά στο σώμα μας αρκετοί αδένες που μπορεί να μην τους γνωρίζουμε καν, ωστόσο, όπως και ο θυρεοειδής, παίζουν σημαντικό ρόλο στην έκκριση ουσιών, βοηθώντας το σώμα μας σε διάφορες λειτουργίες. Αν ο θυρεοειδής δεν λειτουργεί σωστά, αυτό έχει και τον ανάλογο αντίκτυπο στο σώμα μας.

Παρακάτω αναφέρονται δύο περιπτώσεις στις οποίες ο θυρεοειδής δεν λειτουργεί φυσιολογικά. Στην πρώτη, παράγει υπερβολική δόση θυρεοειδούς ορμόνης και αυτό σημαίνει πως πάσχουμε από υπερθυρεοειδισμό. Στην αντίθετη περίπτωση, το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι ο υποθυρεοειδισμός.

Πως λειτουργεί;

Οι θυροειδείς ορμόνες που παράγονται συνεχώς χρησιμεύουν στη διαδικασία του μεταβολισμού. Κάθε άνθρωπος χρειάζεται ενέργεια, για να παραμένει σε ετοιμότητα και να είναι δραστήριος στην καθημερινότητά του. Ο οργανισμός μας μετατρέπει την τροφή που καταναλώνουμε σε ενέργεια.

Ο θυρεοειδής περιέχει δύο πολύ σημαντικές ορμόνες, την Τ4 (θυροξίνη) και την Τ3 (τριιωδοθυρονίνη). Αυτοί είναι οι δύο οδηγοί που θα γνωστοποιήσουν στο σώμα μας πόση ενέργεια πρέπει να καταναλώσει.

Ένα ακόμη στοιχείο που εποπτεύει αυτές τις διαδικασίες είναι η υπόφυση. Βρίσκεται στο κέντρο του κρανίου μας, κάτω από τον εγκέφαλό μας, και ελέγχει την ποσότητα των ορμονών που κυκλοφορούν στο αίμα μας.

Στο σώμα μας κυκλοφορούν αρκετές ορμόνες ταυτόχρονα, όμως όταν υπάρχει έλλειψη ή περίσσεια αυτών, η υπόφυση βάζει σε λειτουργία το δικό της «όπλο», την ΤSH (ορμόνη διέγερσης του θυρεοειδούς). Έτσι, ο θυρεοειδής παίρνει το μήνυμα σχετικά με το τι πρέπει να γίνει για να επανέλθει η ισορροπία.

Περιπτώσεις όπου πρέπει να ελέγξουμε το θυρεοειδή μας

Όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτου ηλικίας, μπορούν να επηρεαστούν από τον θυρεοειδή. Άνδρες, γυναίκες, παιδιά, έφηβοι, ακόμη και βρέφη είναι οι ομάδες που μπορεί να εμφανίσουν κάποιο θέμα με αυτόν τον αδένα.

Note: Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν κάποια περίπτωση θυρεοειδισμού σε σχέση με τους άνδρες, κυρίως όταν περάσουν στο στάδιο της εμμηνόπαυσης.

Πότε μπορεί να έχουμε πρόβλημα με τον θυρεοειδή:

1. Αν κάποιος από τους δυο γονείς μας αντιμετωπίζει προβλήματα με τον θυρεοειδή τότε υπάρχουν πιθανότητες να συμβεί και σε εμάς.
2. Αν έχουμε κάποια ιατρική πάθηση (όπως κακοήθη αναιμία, διαβήτη τύπου 1, πρωτοπαθή επινεφρική ανεπάρκεια, λύκο, ρευματοειδή αρθρίτιδα, σύνδρομο Sjögren και σύνδρομο Turner).
3. Όταν ακολουθούμε κάποια φαρμακευτική αγωγή που εμπεριέχει υψηλή ποσότητα ιωδίου.
4. Αν ανήκουμε στην ηλικιακή ομάδα των 60 και άνω (ειδικά οι γυναίκες).
5. Σε περίπτωση ιατρικής θεραπείας από πάθηση θυρεοειδούς ή καρκίνου.

Υποθυρεοειδισμός & Υπερθυρεοειδισμός

4 περιπτώσεις που μπορούν να προκαλέσουν υποθυρεοειδισμό:

1. Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: αποτελεί μία ασθένεια του θυρεοειδούς που είναι αυτοάνοση. Τα κύτταρα του σώματος επιτίθενται και βλάπτουν τον θυρεοειδή (συνήθως είναι κληρονομικής φύσεως).
2. Θυρεοειδίτιδα μετά τον τοκετό: Είναι ασυνήθιστο φαινόμενο, αλλά συμβαίνει. Μετά τον τοκετό, κάποιες γυναίκες εμφανίζουν θυρεοειδίτιδα. Ωστόσο, οι πιθανότητες είναι ελάχιστες (ποσοστό 5%-9%).
3. Ανεπάρκεια ιωδίου: Η έλλειψη ιωδίου είναι ένα πρόβλημα, καθώς αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την παραγωγή ορμονών του θυρεοειδούς.
4. Μη λειτουργικός θυρεοειδής: Σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν λειτουργεί ο θυρεοειδής αδένας των νεογέννητων βρεφών. Αυτό συνήθως ελέγχεται με εξετάσεις αίματος μετά την γέννα.

3 περιπτώσεις που μπορούν να προκαλέσουν υπερθυρεοειδισμό:

1. Νόσος του Graves: Σε αυτήν την περίπτωση ο θυρεοειδής αδένας μας παράγει μεγάλη ποσότητα ορμονών.
2. Όζους ή Οζίδια: Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκληθεί από οζίδια που είναι υπερβολικά ενεργά στο θυρεοειδή.
3. Υπερβολική ποσότητα ιωδίου: Μερικοί άνθρωποι έχουν στο σώμα τους υψηλή ποσότητα ιωδίου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να παράγει ο θυρεοειδής περισσότερες ορμόνες από ότι συνήθως.

Συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού και υποθυρεοειδισμού

Υπερθυρεοειδισμός 

• Άγχος, ευερεθιστότητα και νευρικότητα   
• Προβλήματα με τον ύπνο
• Μείωση βάρους
• Διογκωμένος θυρεοειδής αδένας ή βρογχοκήλη
• Μυϊκή αδυναμία και τρέμουλο
• Ακανόνιστες εμμηνορροϊκές περίοδοι ή διακοπή του εμμηνορροϊκού κύκλου
• Ευαισθησία στη ζέστη
• Προβλήματα όρασης ή ερεθισμός των ματιών

Υποθυρεοειδισμός

• Αίσθημα κόπωσης
• Αύξηση βάρους
• Έλλειψη μνήμης
• Συχνές και βαριές εμμηνορροϊκές περίοδοι
• Ξηρά και χοντρά μαλλιά
• Βραχνή φωνή
• Δυσανεξία στις κρύες θερμοκρασίες

Τρόποι διάγνωσης προβλημάτων θυρεοειδούς

• Εξετάσεις αίματος
• Δοκιμές απεικόνισης
• Φυσικές εξετάσεις

 Πώς αντιμετωπίζονται τα προβλήματα του θυρεοειδούς;

1. Αντι-θυρεοειδή φάρμακα: Εμποδίζουν τον θυρεοειδή να παράγει ορμόνες.
2. Ραδιενεργό ιώδιο: Η θεραπεία βλάπτει τα κύτταρα του θυρεοειδούς, εμποδίζοντας τον να παράγει υψηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών.
3. Beta blockers: Αυτά τα φάρμακα δεν αλλάζουν την ποσότητα των ορμονών στο σώμα μας, αλλά βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων μας.
4. Χειρουργείο: Ο γιατρός μας μπορεί να αφαιρέσει τον θυρεοειδή μας (θυρεοειδεκτομή). Αυτό θα σταματήσει τη δημιουργία ορμονών. Ωστόσο, θα πρέπει να παίρνουμε ορμόνες αντικατάστασης θυρεοειδούς για το υπόλοιπο της ζωής μας.

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να ελέγχουμε τον θυρεοειδή μας, όταν αντιμετωπίζουμε κάποιο από τα παραπάνω προβλήματα και, φυσικά, να ακολουθούμε τις συμβουλές του γιατρού μας. Καλό είναι να ελέγξουμε κάποια στιγμή τον θυρεοειδή μας, αν παρατηρήσουμε κάποιο σύμπτωμα που μας κάνει εντύπωση.

Πρέπει να μασάμε αργά το φαγητό μας! Αυτή δεν είναι μια αμελητέα συμβουλή.

Αλήθεια, το φαγητό μας δεν θα βγάλει πόδια για να φύγει. Έχουμε το περιθώριο να το μασήσουμε με την ησυχία μας και πρέπει να το κάνουμε. Το να μασάμε αργά ή πολύ γρήγορα είναι καθοριστικές επιλογές για την υγεία μας. Ας δούμε γιατί.

Η σημασία του να μασάμε αργά το φαγητό

1. Απορρόφηση περισσότερων θρεπτικών ουσιών και ενέργειας

Όταν μασάμε αργά, η τροφή διασπάται σε πολύ μικρά κομμάτια κάτι που βοηθάει στην αποτελεσματικότερη απορρόφηση θρεπτικών ουσιών και ενέργειας. Αν δεν μασάμε καλά τη τροφή μας δίνουμε την ευκαιρία σε βακτήρια και μύκητες να περάσουν μαζί με τα μεγαλύτερα κομμάτια τροφής στο σώμα μας και να αναπτυχθούν.

2. Διατήρηση ενός υγιούς βάρους

Το να μασάμε αργά την τροφή μας συμβάλλει στην αποφυγή της αύξησης του σωματικού μας βάρους. Μπορεί επίσης να μας βοηθήσει να χάσουμε περιττά κιλά.
Ο εγκέφαλός μας χρειάζεται περίπου 20 λεπτά για να αντιληφθεί ότι το στομάχι μας είναι γεμάτο και ότι έχει επέλθει ο κορεσμός. Μια έρευνα ανέδειξε πως οι περισσότεροι άνθρωποι που μασούσαν φυσιολογικά το φαγητό τους αντιλαμβάνονταν καλύτερα πότε είχαν χορτάσει και κατανάλωναν 10% λιγότερες θερμίδες.

3. Σάλιο και πέψη

Στο σάλιο μας εμπεριέχονται ένζυμα τα οποία βοηθούν στη διάσπαση της τροφής μας και, κατ’ επέκταση, διευκολύνουν την πέψη. Ένα από αυτά τα ένζυμα είναι η λιπάση που βοηθάει στη διάσπαση των λιπών που περιέχονται στο φαγητό μας. Επιπλέον, το σάλιο βοηθάει στη λίπανση του φαγητού, ώστε να περάσει από τον οισοφάγο μας χωρίς να τον ερεθίσει.

4. Ευκολότερη πέψη

Η διαδικασία της πέψης χρειάζεται πολλή ενέργεια και αποτελεί ένα δύσκολο έργο για το σώμα μας. Αν μασάμε αργά, αυτό θα βοηθήσει το στομάχι μας να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά και να διασπάσει το φαγητό μας πιο γρήγορα.

5. Βοηθάει τα δόντια μας

Τα δόντια μας παραμένουν ισχυρά και κοφτερά χάρη στο σωστό μάσημα της τροφής μας. Η ανάμιξη του φαγητού με το σάλιο βοηθάει στον καθαρισμό του στόματός μας από βακτήρια, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται και λιγότερη ποσότητα πλάκας και τερηδόνας στα δόντια μας.

6. Απολαμβάνουμε περισσότερο τη γεύση

Αν μασάμε αργά, δίνουμε χρόνο στον εαυτό μας να απολαύσει το φαγητό του. Είναι προφανές ότι αν δεν προλαβαίνουμε καν να μασήσουμε, μάλλον δεν θα έχουμε και την ευκαιρία να γευτούμε όσα τρώμε.

7. Λιγότερα βακτήρια στο έντερο

Είναι πολύ δύσκολο να χωνέψουμε τα μεγάλα κομμάτια τροφής που περνούν αμάσητα στο έντερό μας. Εκεί τα βακτήρια θα αρχίσουν να τα διασπάνε και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγή αερίων, σε φούσκωμα, διάρροια, δυσκοιλιότητα, κοιλιακό άλγος, και άλλα πεπτικά προβλήματα.

Άλλες συνέπειες

Αν μασάμε και καταπίνουμε βιαστικά, αργούμε να χορτάσουμε, μπορεί να τραυματίσουμε τον οισοφάγο μας και, μακροπρόθεσμα, ενδέχεται να παρουσιάσουμε πεπτικές διαταραχές, όπως είναι το έλκος και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Ακόμη και κάποιες αλλεργίες σε τρόφιμα μπορεί να οφείλονται στο να μασάμε γρήγορα, καθώς το γαστρεντερικό σύστημα επηρεάζεται από τα άπεπτα μακρομόρια, όπως η πρωτεΐνη, που ερεθίζουν τον βλεννογόνο.

Προτάσεις για να μειώσουμε το γρήγορο μάσημα

1. Να τρώμε μικρότερες μπουκιές
2. Να θυμίζουμε στον εαυτό μας να μασάει πιο αργά και σταθερά
3. Να μασάμε μέχρι η μπουκιά να υγροποιηθεί ή να χάσει όλη την υφή της
4. Να ολοκληρώσουμε το μάσημα και την κατάποση πριν τη λήψη άλλης μπουκιάς
5. Να πίνουμε υγρά αφού έχουμε καταπιεί
6. Να μην παρακολουθούμε τηλεόραση ή να δίνουμε μεγάλη προσοχή σε οποιαδήποτε άλλη συσκευή. Μας αποσυντονίζουν από το ρυθμό μας όσο τρώμε

Συνεπώς, πρέπει να έχει γίνει λίγο πιο ξεκάθαρο τώρα γιατί επιμένουν όλοι στη σημασία του να τρώμε με πιο αργούς ρυθμούς. Μπορεί να μην μας φαίνεται τόσο σημαντικό, αλλά πραγματικά είναι.